Over Ethiek en Vrije Markt

In “Over Ethiek en Vrije Markt” [ DMK April 2008 ] hekelt Jeroen Vandenbroucke een aantal ontwikkelingen die hem moeilijk liggen. De vrije markt, die mensen keuzes geeft en mogelijkheden creëert, moet het ontgelden…

Een aantal feiten samen vormen een mooi verhaal, maar daarom nog niet de waarheid. Desalniettemin springen boude uitspraken “dat een wereldorde die gebaseerd is op een voortdurende strijd om internationale markten, geen duurzame vrede kan brengen” in het oog.Ik ben dan wel geen voorstander van een libertijns kapitalisme, het systeem van een – sociaal gecorrigeerde – vrijhandel heeft haar verdiensten.

Vrijhandel is in essentie gebaseerd op transacties: ze brengt in overeenstemming wat de ene kwijt wil met wat de ander vraagt. De aanbiedster overweegt op elk ogenblik wat zij wil krijgen van de vraagster om de ruil te beklinken. In tegenstelling tot wat velen denken berust deze afweging niet alleen op geld doch ook op sociale en ethische factoren…

De voorgestelde terugkeer naar een staat van perfecte autarkie is complete nonsens. Autarkie (waarbij een samenleving volledig op eigen middelen vertrouwt) komt vandaag de dag bijna alleen nog voor bij solitaire families in afgelegen bergachtige- of woestijngebieden. Wie niet langer auto’s wil importeren of citroenen wil eten – want die vinden we in België niet – weet wat haar te doen staat.

Nog erger is dat een systeem van autarkie of planeconomie mensen niet stimuleert om samen te werken of te vernieuwen, maar erger, eerder aanzet om militair in te grijpen. Autarkieën lokken oorlog uit want de eigen mensen hebben niet wat ze willen en anderen willen wat jij hebt terwijl je geen handel wil drijven.

Geen ander systeem dan dat van de vrije markt heeft eerder kunnen aantonen dat het mensen op weg naar vrede kan zetten. Het brengt mensen samen en laat hen kiezen wie ze willen zijn.

Maar niet alleen mensen krijgen kansen. Ook overheden (als algemeen belang en als actor) moeten kiezen tussen alternatieven. Overheden zijn misschien militair hebzuchtiger in hun samenwerking. Het probleem van de interstatelijke interdependentie is geen probleem van de vrije markt, maar van de internationale politiek. En van ons allemaal.

Met de zomer in zicht kan het voor sommigen een tip zijn. Na al die jaren nog steeds een aanrader: A. Smith (1789) An Inquiry Into the Nature and Causes of the Wealth of Nations.

Deze reactie verscheen in DMK [ Juni 2008 ]